Twoi pracownicy z Kolumbii, Gruzji lub Wenezueli stracili prawo do pracy. Co zrobić, zanim przyjdzie PIP?
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 7 sierpnia 2026 r. wywróciło do góry nogami modele zatrudnienia w gastronomii, logistyce, przetwórstwie spożywczym i budownictwie. Od 22 sierpnia 2026 roku obywatele Kolumbii, Gruzji i Wenezueli nie mogą już podejmować pracy w Polsce w ramach ruchu bezwizowego. Dla wielu firm oznacza to, że pracownik, który jeszcze w lipcu był zatrudniony całkowicie legalnie, dziś może wykonywać pracę bez wymaganej podstawy – a odpowiedzialność za to ponosi przede wszystkim pracodawca.
Co dokładnie się zmieniło?
Do 21 sierpnia 2026 r. obywatele tych trzech państw mogli pracować w Polsce, korzystając z ruchu bezwizowego jako podstawy legalnego pobytu. Nowe rozporządzenie usuwa tę możliwość: sam ruch bezwizowy przestał być podstawą do powierzenia pracy. Aby legalnie zatrudnić obywatela Kolumbii, Gruzji lub Wenezueli, potrzebna jest odpowiednia wiza uprawniająca do pracy albo inny tytuł pobytowy, a po stronie pracodawcy – zezwolenie na pracę (o ile cudzoziemiec nie jest z tego obowiązku zwolniony).
Przepis przejściowy – kto może pracować dalej?
Ustawodawca przewidział ochronę dla osób już zatrudnionych. Cudzoziemcy, którzy rozpoczęli pracę przed 22 sierpnia 2026 r., mogą kontynuować zatrudnienie na dotychczasowych zasadach do końca dozwolonego okresu pobytu. Diabeł tkwi jednak w szczegółach: przepis chroni konkretne, już trwające zatrudnienie i konkretny okres pobytu. Powrót po przerwie, ponowny wjazd do Polski czy zmiana pracodawcy zwykle oznaczają konieczność uzyskania wizy na nowych zasadach.
Ryzyko pracodawcy: to nie jest problem cudzoziemca
Polskie prawo bardzo konsekwentnie przenosi ciężar weryfikacji na podmiot powierzający pracę. Powierzenie pracy cudzoziemcowi bez wymaganej podstawy to nie tylko kara pieniężna, ale również:
- zakaz powierzania pracy cudzoziemcom na okres nawet do kilku lat, orzekany przez sąd,
- utrata prawa do ubiegania się o zezwolenia na pracę dla kolejnych pracowników,
- odpowiedzialność za zaległe składki i podatki oraz ryzyko sporu z samym cudzoziemcem,
- realne ryzyko zatrzymania produkcji lub usługi, jeśli inspekcja obejmie większą grupę zatrudnionych.
Warto też pamiętać o zasadzie, która obowiązuje niezależnie od tej zmiany: legalny pobyt i legalna praca to dwie różne kwestie. Ważna wiza sama w sobie nie zawsze uprawnia do wykonywania pracy, a system od 2025 roku opiera się na elektronicznych powiadomieniach składanych przez praca.gov.pl, zwykle w terminie 7 dni od rozpoczęcia zatrudnienia.
Co zrobić teraz? Plan na najbliższe dni
- Zrób audyt kadrowy – wyodrębnij wszystkich pracowników będących obywatelami Kolumbii, Gruzji i Wenezueli.
- Ustal datę rozpoczęcia pracy każdego z nich i sprawdź, czy chroni ich przepis przejściowy.
- Zweryfikuj datę końca dozwolonego pobytu – to ona wyznacza moment, w którym zatrudnienie stanie się nielegalne.
- Uruchom procedurę wizową i zezwoleniową dla osób, które nie są objęte ochroną przejściową, zamiast czekać na kontrolę.
- Udokumentuj cały proces – w razie kontroli PIP lub Straży Granicznej liczy się nie deklaracja, lecz papier.
👉 Wskazówka prawna Najgorszą strategią jest założenie, że „skoro pracował legalnie, to nadal pracuje legalnie". Zleć audyt legalności zatrudnienia prawnikom z platformy Lexify – sprawdzimy status każdego pracownika, ustalimy, kogo obejmuje okres przejściowy, i przeprowadzimy Twoją firmę przez procedurę uzyskania zezwoleń na pracę, zanim brak dokumentów zamieni się w wielotysięczną karę.
